తెలుగు భాష గానమంటే అది ‘ఆంధ్ర గీతి’లా వినిపించాలి.
తెలుగు తల్లికి పూలదండ వేయాలంటే అది డాక్టర్ జీవీ పూర్ణచందు అల్లిన పదాల మల్లెలతోనే ఉండాలి.

భాషను కేవలం సంభాషణ సాధనంగా కాకుండా-జాతి జ్ఞాపకంగా, సంస్కృతి శ్వాసగా, ఆత్మగౌరవపు అక్షరదీపంగా చూసే ప్రతి తెలుగు మనసులోనూ “ఆంధ్ర గీతి” ఒక జాగృతి ఘంటికలా మోగుతుంది.

డాక్టర్ జీవీ పూర్ణచందు రచించిన ‘ఆంధ్రగీతి’ సాధారణ గేయకావ్యం కాదు; అది తెలుగు భాషను మళ్లీ తన అద్దంలో చూసుకునేలా చేసే సాంస్కృతిక స్వరయాత్ర. సుమారు వంద పేజీల ఈ గానకావ్యం చదువుతుంటే-మనలో ఎక్కడో నిద్రపోయిన “తెలుగు” ఒక్కసారిగా మేల్కొని కళ్లలో వెలుగై, గొంతులో గీతమై, గుండెల్లో గర్వమై నిలుస్తుంది.

ఈ కావ్యాన్ని మండలి వెంకట కృష్ణారావు గారికి అంకితంగా సమర్పించడం యాదృచ్ఛికం కాదు. భాష కోసం బతికిన వారికే భాషా గీతం అంకితం కావాలి. కృష్ణాజిల్లా రచయితల సంఘం దీన్ని ఒక పుస్తకావిష్కరణగా కాకుండా-తెలుగు సంస్కృతి పరిమళాలతో నిండిన మల్లెపూల దండగా తెలుగు తల్లి మెడలో వేసిన వేడుకగా భావించడం ఈ కావ్య స్థాయిని తెలియజేస్తుంది.

“భాషకు భక్తిగీతం- జాతికి జాగృతిగీతం” అని డాక్టర్ మండలి బుద్ధప్రసాద్ చెప్పిన మాట ఈ కావ్యానికి సరైన నిర్వచనం. ఎందుకంటే ఆంధ్ర గీతిలో ప్రతి అధ్యాయం ఒక భాషా ప్రవచనం మాత్రమే కాదు—భాషోద్ధరణకు పిలుపు….భాషోద్యమ దీప్తి.

కావ్యం “పూర్ణచంద్రాయణం”తో ప్రారంభమవుతుంది.
“శ్రీ గంధపు జరీ అంచులు అల్లుకుని…” అంటూ మొదలయ్యే ఆ ప్రవేశగీతం చదివితే, నిజంగానే ఒక పూర్ణచంద్రుడు, ఈ పూర్ణ చందు రూపంలో ‘వెన్నెల చొక్కా’ తొడిగి మన ముందుకొచ్చిన భావన కలుగుతుంది. ఇక్కడ పూర్ణచంద్రుడు కేవలం కవి కాదు-తెలుగు అక్షరాలకు దీపం పట్టిన వాగ్గేయకారుడు.

“మాటలే పాటలుగా వెలిగింది తెలుగు తల్లి” అన్న ఒక్క పాదమే తెలుగు భాష యొక్క సంగీతపు ఆత్మను విప్పి చెబుతుంది. తెలుగు భాషను ఆయన కేవలం వర్ణించరు; తేనెలో తడిసిన ఇక్షురసంలా రుచి చూపిస్తారు.
“తెలుగు అక్షరం తేనెలో తడిసిన ఇక్షురసం” అనే ఉపమానం చదివిన వెంటనే పాఠకుడి నాలుక మీదే భాష తియ్యదనం కరిగిపోతుంది.

“భాషావతరణం” అధ్యాయంలో పూర్ణచందు గారి పరిశోధనా దృష్టి అద్భుతంగా మెరవడం కనిపిస్తుంది. తెలుగు భాషా మూలాలపై ఆయనకున్న పట్టు, పరిపూర్ణత వైపు చేతులు సాచే అధ్యయనం – కేవలం సమాచారంగా కాకుండా గేయరూపంలో ప్రవహించడం ఈ కావ్య ప్రత్యేకత.
“ప్రాకృత పాళీ సంస్కృతాల పల్లకీ ఎక్కి పరాయి గీతాలు పాడి పొగిడారు తెలుంగులు” అనే పాదాల్లో తెలుగు సమాజపు చారిత్రక మనస్తత్వం కనిపిస్తుంది. పరభాషా మోజు నేటిదే కాదని, అది శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన మానసిక ప్రవాహమని కవి గుర్తుచేస్తారు.

అయితే ఆయన విమర్శ ద్వేషంతో నిండినది కాదు-జాగృతితో నిండి ఉంటుంది.
ఆంగ్ల భాష ఆధిపత్యాన్ని తిట్టడం కాదు; తెలుగు భాష ఆత్మవిశ్వాసాన్ని మేల్కొలపడం ఆయన లక్ష్యం.

“ఆంధ్ర” పదవ్యుత్పత్తిపై ఆయన చేసిన గేయవ్యాఖ్యానం ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. భాషా శాస్త్రం, చరిత్ర, వ్యక్తిగత భావన—ఈ మూడింటినీ కలిపి ప్రజలకు అర్థమయ్యే గీతంగా మార్చడం అరుదైన ప్రతిభ. పూర్ణచందు గారి భాషా పరిశోధనలు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందినవి; ఈ కావ్యంలో అవి పాండిత్య ప్రదర్శనగా కాకుండా ప్రజాగానంగా మారాయి.

“ఆంధ్రుల ప్రశస్తి” అధ్యాయం చదివితే తెలుగు జాతి చరిత్ర ఒక మహానది లాగా కళ్లముందు ప్రవహిస్తుంది. “ఎప్పటి వాడు ఆంధ్రుడు?” అనే ప్రశ్నతో మొదలయ్యే ఆ గీతం, ఉపనిషత్తులనుంచి సింధు నాగరికత దాకా తెలుగు జాడలను వెతుకుతుంది. ఇక్కడ కవి చరిత్రను ప్రకటించడం కాదు; జాతికి ఆత్మవిశ్వాసం నూరిపోస్తున్నారు.

“పలుకుబడుల పరిమళాలు” అధ్యాయం అయితే ఈ కాలపు తెలుగు మనిషికి అద్దం పడుతుంది. దేశం వదిలిపోవడం గడప దాటి నంత సులభమైపోయింది. కాని భాషను మరవడం అంత సులభం కాదని చెప్పిన తీరు హృదయాన్ని తాకుతుంది. నేటి తెలుగు పరిస్థితిని “ఆసుపత్రి పడక”గా పోల్చడం వెనుక ఉన్న ఆవేదన ప్రతి భాషాభిమానికీ అర్థమవుతుంది.

“మాండలిక శోభ”లో ఆయన చూపిన భాషా ప్రజాస్వామ్యం మరింత గొప్పది.
“పామరుడి పలుకే పసిడి నాణెం” అన్న పాదం తెలుగు మాండలికాల విలువను ఒక్కసారిగా శిఖరానికి చేర్చుతుంది. భాషను కేవలం వ్యాకరణ పుస్తకాలలో కాకుండా-పల్లె దుమ్ములో, రైతు నోటిలో, అమ్మ లాలిపాటలో వెతికే దృష్టి ఈ కావ్యాన్ని ప్రజల దగ్గరికి తీసుకువెళ్తుంది.

ఈ కావ్యంలో అత్యంత శక్తివంతమైన భాగం “అధికార భాష” అధ్యాయం.
“తల్లిపాలు తాగినవాడు తెలివితేటల వెలుగురేడు” అన్న పాదం కేవలం భావోద్వేగం కాదు; మాతృభాషలో విద్య అవసరాన్ని చాటే సాంస్కృతిక ప్రకటన. పరాయి భాషలో బ్రతుకుతూ స్వభాషను చిన్నచూపు చూడటం జాతి వెన్నెముకను బలహీనపరుస్తుందని కవి హెచ్చరిస్తారు.

“భాషలలో మేటి తెలుగు వాడికి తెలుగే” అనే పాదం ప్రాంతీయ అహంకారం కాదు; మాతృభాషతో మనసుకు ఉన్న సహజ సంబంధాన్ని గుర్తుచేసే మానవీయ సత్యం.

ఈ కావ్యంలోని అత్యంత గొప్ప అంశం ఏమిటంటే-ఇది ఎక్కడా ఉపన్యాసంలా అనిపించదు.
పూర్ణచందు గారి పదాలు పాఠకుడిని మందలించవు; మెల్లగా భుజం తట్టి “నీ భాషను గుర్తు పెట్టుకో” అని పిలుస్తాయి. అందుకే ఆంధ్ర గీతి చదివాక మనకు కేవలం కొన్ని మంచి పాదాలు గుర్తుకొస్తూ, తెలుగు మాట్లాడుతున్నామనే గర్వం మన నరాల్లో ప్రవహిస్తుంది.

విహారిగారన్నట్టు ఇది నిజంగానే “అజరామర కావ్యం.”
ఆచార్య రాచపాళెం చంద్రశేఖర రెడ్డి చెప్పినట్టు ఇది తెలుగు భాష దశ-దిశను చూపించే నిలువుటద్దం. డాక్టర్ గుమ్మా సాంబశివరావు అభివర్ణించినట్టు ఇది తెలుగు కవితల ఇంద్రధనస్సు.
ఆచార్య మాడభూషి సంపత్ కుమారన్నట్టు ఇది నిజంగానే సప్తస్వరాలు పల్లవించిన గానకావ్యం.

ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే-
ఆంధ్రగీతి ఒక పుస్తకం కాదు;
తెలుగు భాష తన పిల్లలను మళ్లీ ఒక్కసారి కౌగిలించుకున్న క్షణాల గానం.

ఇది చదివాక తెలుగు మాట్లాడటం అలవాటు చేసుకోవాలనిపిస్తుంది-అది ఒక అదృష్టం అనిపిస్తుంది.

–మాకినీడి సూర్య భాస్కర్
ప్రతులకు:
పేజీలు: 148, వెల: రూ. 200/-
జి.వి. పూర్ణచందు – 94401 72642