కళ అనేది కేవలం కాన్వాస్పై గీసే రంగుల చిత్రం మాత్రమే కాదు; అది దేశాలు దాటి సాగే ఒక అన్వేషణ, మట్టి పొరల్లో దాగున్న చరిత్రల స్మరణ, జీవితానుభవాల భావోద్వేగ అవశేషం. విజయనగరం వీధుల నుండి అంతర్జాతీయ గ్యాలరీల వరకు సాగిన డాక్టర్ శ్రీనాథ్ వాడపల్లి కళా ప్రయాణం సరిగ్గా ఇలాంటిదే. పెయింటింగ్, ప్రింట్మేకింగ్, ఫోటోగ్రఫీ వంటి విభిన్న మాధ్యమాల ద్వారా సమకాలీన ఆర్ట్ ప్రపంచంలో తనదైన ముద్ర వేసిన ఈ విశిష్ట బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అంతరంగ ఆవిష్కరణే ఈ ప్రత్యేక కథనం…
బాల్యం – తొలి ప్రభావాలు:
విజయనగరంలో జన్మించిన వాడపల్లికి, చిన్నతనంలోనే కథలతో ఏర్పడిన అనుబంధం ఆయన కళాత్మక దృక్పథానికి బలమైన పునాది వేసింది. ఉపాధ్యాయుడు, రచయిత అయిన ఆయన తండ్రి… తరచూ విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోయే ఆ సుదీర్ఘ సాయంత్రాలను చరిత్ర, ప్రాంతీయ సాహిత్యం, ప్రపంచ సంగీతానికి సంబంధించిన కథలతో పూరించేవారు. ఆ ఆత్మీయ క్షణాలు బాల్యంలోని శ్రీనాథ్ లో దృశ్య సంస్కృతి, భాషా కళలపై గాఢమైన అభిరుచిని పెంచాయి. అలా వినడంతో ప్రారంభమైన ప్రయాణం, క్రమంగా ‘చూడడం’ వైపు సాగింది. అంటే, సామాన్య అనుభవాల వెనుక ఉండే మానసిక, భావోద్వేగ పొరలను గ్రహించగల అద్భుతమైన నైపుణ్యంగా అది రూపాంతరం చెందింది.
విద్యాభ్యాసం:
చిన్నతనంలో ఏర్పడిన ఈ సున్నితమైన భావాలు తదనంతరం అధికారిక కళా శిక్షణ ద్వారా రూపుదాల్చాయి. శ్రీనాథ్ హైదరాబాద్ జేఎన్టీయూ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ నుండి 1996లో పెయింటింగ్లో పట్టా పొందారు. ఆ తర్వాత ప్రతిష్టాత్మకమైన బరోడా మహారాజా శయాజీరావ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1998లో ‘ప్రింట్మేకింగ్’లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. బరోడాలోని మేధోపరమైన, కళాత్మక వాతావరణం ఆయన దృశ్య భాషను (visual language) ఎంతగానో ప్రభావితం చేసింది. ఇది ఆయనను వలసపాలన అనంతర ఆధునిక భారతీయ కళలో స్థిరపరుస్తూనే, ‘సైకిక్ ఆటోమాటిజం’ (psychic automatism) ద్వారా సెమీ-అబ్స్ట్రాక్షన్ (పాక్షిక నైరూప్యత), ఎక్స్ప్రెషనిజం (భావవ్యక్తీకరణవాదం)లను అన్వేషించేలా చేసింది.
ఆయన కళాఖండాలు భావన (concept), రూపం (form)ల మధ్య ఒక సహజమైన సమతుల్యతను కలిగి ఉంటాయి. స్పష్టమైన కథనాలను నిర్మించడం కంటే, మానసికంగా, అంతశ్చేతనంగా పనిచేసే దృశ్య అనుభవాలను శ్రీనాథ్ సృష్టిస్తారు. ఆయన చిత్రాలు తరచూ జ్ఞాపకానికి-కలకి, నైరూప్యతకి-రూపానికి, వ్యక్తిగత చరిత్రకి-సామూహిక స్పృహకి మధ్య ఊగిసలాడుతున్నట్లు అనిపిస్తాయి. ఈ సమతుల్యత ఆయన కళాఖండాలకు ప్రాంతీయ, సాంస్కృతిక ఎల్లలను అధిగమించేలా, హృదయాలను నేరుగా తాకే భావోద్వేగ స్ఫురణను చేకూరుస్తుంది.
వృత్తిపరమైన తొలి అడుగులు
ప్రింట్మేకింగ్లో ఉన్నత చదువుల కోసం ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వ మెరిట్ స్కాలర్షిప్ సాధించడం ఆయన కెరీర్లో ఒక పెద్ద మలుపు. అక్కడ శ్రీనాథ్, ప్రింట్మేకింగ్కు సంబంధించిన కఠినమైన, సాంకేతికతతో కూడిన సాంప్రదాయాలను ప్రశ్నించడం ప్రారంభించారు. ఈ మాధ్యమాన్ని కేవలం యాంత్రికమైనదిగానో లేదా శ్రమతో కూడుకున్నదిగానో భావించకుండా, సహజత్వాన్ని, తక్షణ భావోద్వేగ వ్యక్తీకరణను కాపాడే పద్ధతుల కోసం ఆయన అన్వేషించారు. పేపర్ పల్ప్ (కాగితపు గుజ్జు), లితోగ్రఫీ, ఎచింగ్, అలాగే లభ్యమయ్యే వస్తువులు, అసాధారణమైన సిరాలను ఉపయోగించి చేసిన ప్రయోగాత్మక ముద్రల ద్వారా, ఆయన ప్రింట్మేకింగ్ను ఒక సులువైన, వ్యక్తీకరణాత్మక ప్రక్రియగా మార్చారు.
ఈ కాలంలోనే ఆయన పర్యావరణ స్పృహ కూడా కళలో అంతర్భాగమైంది. ఆయన ప్రసిద్ధ సిరీస్లలో ఒకటైన ‘డూ యూ రిమెంబర్ కామెంబర్ట్?’ (Do You Remember Camembert?) ను పారేసిన ఫ్రెంచ్ చీజ్ బాక్సులను వుడ్కట్ ప్రింట్లుగా మార్చడం ద్వారా రూపొందించారు. ఈ పునర్వినియోగ (upcycling) ఆలోచన చిరిగిన బట్టలు, పారేసిన కాగితాలు, అరటి నార, జనుములను ఉపయోగించి చేతితో తయారు చేసే కాగితాల (handmade paper) తయారీ వరకు విస్తరించింది. గ్లోబల్ ఆర్ట్ ప్రపంచంలో ‘సుస్థిరత’ (sustainability) అనే అంశం ప్రధాన చర్చగా మారడానికి చాలా కాలం ముందే, శ్రీనాథ్ పర్యావరణ హితమైన కళా ప్రక్రియలను తన తాత్వికతగా, ఆచరణగా స్వీకరించారు.
బోధన – అంతర్జాతీయ అనుబంధాలు
2000 నుండి 2005 మధ్య కాలంలో, శ్రీనాథ్ భారతదేశం, ఈశాన్య ఆఫ్రికా, ఫ్రాన్స్, ఇటలీలలో బోధన చేస్తూనే, తన కళా సాధనను కొనసాగించారు. ఆయన అంతర్జాతీయ బోధనా అనుభవాలు కళను ఒక అంతర్-సంస్కృతి సంభాషణగా (cross-cultural dialogue) అర్థం చేసుకోవడానికి దోహదపడ్డాయి. ఫ్రాన్స్లోని Ecole des Superieur Beaux Arts లో గ్రాడ్యుయేట్ టీచింగ్ ప్రోగ్రామ్కు ఆయన తన సహకారాన్ని అందించారు. ఆ తర్వాత ఇటలీ, భారతదేశాలలో చేపట్టిన ప్రాజెక్టులు ఆయన బహుముఖ విద్యా అనుబంధాన్ని మరింత బలోపేతం చేశాయి.
2011 వరకు భారతదేశంలోని ప్రముఖ విద్యాసంస్థలైన ఐఐఐటీ (IIIT), నిఫ్ట్ (NIFT), పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం (PSTU), EFL University లలో ఆయన బోధన, కళా సాధన సాగించారు. ఈ కాలంలో, ఆయన 5 జాతీయ విద్యా ఛానళ్ల కోసం EMMRC తరపున 95 డాక్యుమెంటరీలను రూపొందించారు.
ఇథియోపియాలో గడిపిన సంవత్సరాలు ఆయన కళా ప్రయాణంలో మరో ముఖ్యమైన మార్పును తెచ్చాయి. కుటుంబానికి దూరంగా ఉంటూ, నిరంతరం ప్రయాణిస్తూ, అడిస్ అబాబా విశ్వవిద్యాలయంలో బ్రాడ్కాస్ట్ జర్నలిజం బోధిస్తున్న సమయంలో, శ్రీనాథ్ ఫోటోగ్రఫీ, డిజిటల్ మీడియా వైపు మొగ్గు చూపారు. దీని ఫలితంగా వచ్చిన ‘ట్రావెలోగ్ ఆఫ్ ఎ మాన్క్విన్’ (Travelogue of a Mannequin) సిరీస్, భారతదేశం నుండి దిగుమతి చేసుకున్న ఆటో రిక్షాలలో సాగే సాధారణ ప్రయాణాలను ఆత్మకథాత్మక రూపకాలుగా మార్చింది. కిటికీ గుండా కనిపించే నగర దృశ్యాలు, లేయర్డ్ డిజిటల్ చిత్రాల ద్వారా ఆయన సమకాలీన జీవితంలోని స్థానభ్రంశం, ఒంటరితనం, చలనశీలతను అన్వేషించారు.
ఈ కాలంలోనే వీడియో ఇన్స్టాలేషన్లు, న్యూ మీడియా పద్ధతులపై ఆయన ఆసక్తి పెరిగింది. మాధ్యమాలు మారినప్పటికీ, ఒక ప్రధాన సూత్రం మాత్రం మారలేదు: అనుభవపూర్వక జీవితాన్ని భావోద్వేగభరిత దృశ్య రూపాలుగా మార్చడం.
2015లో అమెరికాకు మారిన తర్వాత, శ్రీనాథ్ ఒక సరికొత్త సాంస్కృతిక వాతావరణంలో తన కళాత్మక, వ్యక్తిగత స్థిరత్వాన్ని పునర్నిర్మించుకునే సవాలును ఎదుర్కొన్నారు. ఈ అనుకూలత, పరిణామాల అనుభవాలు ఆయన తరువాతి రచనలలో, ముఖ్యంగా జ్ఞాపకాలు, ప్రాంతాలు, చారిత్రక గాయాలకు సంబంధించిన ప్రాజెక్టులలో ప్రతిఫలించాయి.
వరల్డ్ వార్-I శతాబ్ది ప్రదర్శన (WWI Centenary Show)
2017లో న్యూజెర్సీలో జరిగిన మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ శతాబ్ది ప్రదర్శనలో ఆయన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన ప్రాజెక్టులలో ఒకటి రూపుదిద్దుకుంది. ఈ కళాఖండాల కోసం, శ్రీనాథ్ తాను గతంలో నివసించిన, ప్రయాణించిన ఫ్రాన్స్, ఆఫ్రికా ప్రాంతాల నుండి మట్టి నమూనాలను సేకరించారు. యు.ఎస్. ఆర్మీ యుద్ధ యూనిఫారాలను రీసైకిల్ చేసి తయారు చేసిన ‘కాంబ్యాట్ పేపర్’ (Combat Paper – కాగితపు గుజ్జు) ను ఉపయోగించి, ఆ మట్టి ముద్రలను లేయర్డ్ కాంపోజిషన్లలో పొందుపరిచారు. ఈ రచనలు యుద్ధం, స్మరణ, ధైర్యం, దుఃఖంపై ఒక లోతైన ఆలోచనగా మారాయి. ఇక్కడ మట్టి కేవలం ఒక వస్తువుగా మాత్రమే కాకుండా, ఒక సాక్షిగా పనిచేసింది – సంఘర్షణలు, మానవ పీడనలతో కూడిన చరిత్రకు అది నిశ్శబ్ద సాక్ష్యంగా నిలిచింది.
తదుపరి సంవత్సరాల్లో, వాడపల్లి ఒకవైపు బోధనలో నిమగ్నమై ఉంటూనే, మరోవైపు విస్తృతంగా ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. మహమ్మారి (Pandemic) సమయంలో, ఆయన విజువల్ ఆర్ట్ బోధనతో పాటు ‘మ్యాన్హట్టన్ గ్రాఫిక్స్ సెంటర్’ లో లితోగ్రఫీ కోర్సులను బోధించారు. అటు ఉపాధ్యాయుడిగా, ఇటు కళాకారుడిగా రెండు పాత్రలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించగల ఆయన నైపుణ్యం, ప్రయోగాత్మకత, మార్గదర్శకత్వంలో సమానంగా వేళ్లూనుకున్న ఆయన సాధనకు నిదర్శనం.
ఆయన చేసిన కృషికి నిరంతరం గుర్తింపు లభిస్తూనే ఉంది. 2024 లో, ఆయన ఆర్ట్స్ కౌన్సిల్ నుండి ప్రింట్మేకింగ్లో గ్రాంట్ పొందారు, అక్వాబా గ్యాలరీ (Akwaaba Gallery) లో గ్రూప్ ఎగ్జిబిషన్లలో పాల్గొన్నారు. 2025లో, ఆయన ‘లా గ్యాలరీ అడ్రియన్’ (La Gallerie Adrienne) లో సోలో ఎగ్జిబిషన్ను, అలాగే ‘బిబ్లియోథెక్’ (Bibliotheque) లో ఫోటోగ్రఫీ ఎగ్జిబిషన్ను ప్రదర్శించారు. ఈ ప్రదర్శనలు సమకాలీన కళా రంగంలో ఆయన బహుముఖ ప్రజ్ఞను, నిరంతర ప్రాధాన్యతను మళ్లీ నిరూపించారు.
భవిష్యత్తు ప్రాజెక్టులు:
భవిష్యత్తు వైపు అడుగులు వేస్తూ, సాంస్కృతిక సంభాషణలు, కళాత్మక మార్పిడికి (artistic exchange) ప్రాధాన్యతనిచ్చే ప్రాజెక్టులను వాడపల్లి నిరంతరం కొనసాగిస్తున్నారు. న్యూజెర్సీలో జరగబోయే ‘క్రాస్ కల్చరల్ కాన్ఫ్లుయెన్సెస్’ (Cross Cultural Confluences) ప్రదర్శనలో ఆయన భాగస్వామ్యం… ఆసియా, అమెరికా కళా పద్ధతుల మధ్య నిరంతర చర్చలకు ఆయన కట్టుబడి ఉన్నారనే దానికి స్పష్టమైన నిదర్శనం. దీనికి తోడు, 2026లో స్పెయిన్, పారిస్, లండన్, జపాన్లలో జరగబోయే మినీ ప్రింట్ ఎగ్జిబిషన్లలో ఆయన పాల్గొనబోతుండడం, ఆయన విస్తరిస్తున్న అంతర్జాతీయ కళా పరిధిని మరింత పట్టిచూపుతోంది.
శ్రీనాథ్ వాడపల్లి కళాఖండాల గుండె చప్పుడు ఏమిటంటే – పరిమితులను అవకాశాలుగా మార్చగల అద్భుతమైన సామర్థ్యం. రీసైకిల్ చేసిన వస్తువులు, జ్ఞాపకాల శకలాలు, మట్టి ముద్రలు లేదా తాత్కాలిక నగర దృశ్యాలు ఏదైనా కావచ్చు… ఆయన కళ నిరంతరం వ్యక్తిగత అనుభవానికి, సామూహిక చరిత్రకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని సరికొత్తగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఆయన రచనలు కేవలం విభిన్న ప్రాంతాలు, మాధ్యమాలలో సాగిన ప్రయాణాలను మాత్రమే నమోదు చేయవు; ఆ ప్రయాణాల తాలూకు భావోద్వేగ అవశేషాలను అవి తమలో నింపుకుంటాయి.
ముక్కలైపోతున్న నేటి ప్రపంచంలో, సంస్కృతుల మధ్య, చరిత్రల మధ్య, కంటికి కనిపించే దానికి, గుండెకు తగిలే గాఢమైన అనుభూతికి మధ్య అనుసంధాన వేదికగా కళ ఇప్పటికీ ఎలా పనిచేయగలదో వాడపల్లి సాధన మనకు గుర్తుచేస్తుంది.
శ్రీనాథ్ వాడపల్లి కళా ప్రయాణంలో జీవితమే ఒక మాధ్యమంగా, ఒక రూపకంగా మారుతుంది. తీరప్రాంత ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఉక్కపోత రాత్రులు, ఖండాల గుండా సాగిన ప్రయాణాలు, అపరిచిత సంస్కృతులతో పరిచయాలు, వస్తువుల రూపాంతర శక్తిపై ఆయనకున్న శాశ్వతమైన ఆకర్షణ… వీటన్నింటి నుంచే ఆయన కళాత్మక సాధన ఉద్భవించింది. పెయింటింగ్, ప్రింట్మేకింగ్, ఫోటోగ్రఫీ, న్యూ మీడియా ద్వారా-జ్ఞాపకాలు, వలసలు, చరిత్ర, పర్యావరణం మానవ చేతనను ఎలా తీర్చిదిద్దుతాయో వాడపల్లి నిరంతరం అన్వేషిస్తూనే ఉన్నారు.
–శ్రీకావ్య పెద్దింటి (85559 19188)