విశాఖపట్టణం, కళాగ్రామంలో సెప్టెంబర్ 27 నుండి అక్టోబర్ 1 వరకు టెర్రకోట వర్కు షాప్

కళాగ్రాం విశాఖపట్టణం శివారు కాపులుప్పాడలో వుంది. పాత కళాకార మిత్రులందరూ మళ్లీ కలవడం ఒక కొత్త అనుభూతి. ఒకప్పుడు ఎంతో దగ్గరగా ఉన్న వారు, కానీ కాలప్రవాహంలో దూరమైపోయిన వారు- అరుదైన, హృదయాన్ని తాకే అనుభవం. అలాంటి కలయికలు జరిగినప్పుడు, కొన్నిసార్లు నవ్వులు, కథలు గాలిలో మార్మోగుతాయి; మరికొన్ని సార్లు మాత్రం, నిశ్శబ్ద సాన్నిధ్యం, జ్ఞాపకాలే మాటలుగా మారతాయి.

కొద్దికాలం క్రితమే, నేను విశాఖపట్నంలోని కళాగ్రామానికి తిరిగి వెళ్లాను – ఆరు సంవత్సరాలుగా నా అడుగులకే దూరమైన స్థలానికి. లేత పత్తి గుడ్డతో అలంకరించుకొని, స్వల్పంగా వంగిన కళ్లద్దాలు పెట్టుకుని, నా స్కూటీపై సూర్యరశ్మిలో వేడెక్కిన వీధులను దాటుతూ, భుజాలపై జ్ఞాపకాలను మోస్తూ అక్కడికి చేరుకున్నాను. కళాగ్రామంలోకి అడుగుపెట్టగానే, అది చల్లదనంతో కాదు, కానీ జ్ఞాపకాల ఆలింగనం వల్ల గడ్డకట్టినట్లనిపించింది. చాలా కాలం తరువాత తెలిసిన పరిచయాన్ని మళ్లీ తాకినట్లుగా.

నా సీనియర్ల మధ్య జూనియర్‌గా ఉండి, పాత బంధాలను మళ్లీ తాకే, సంబంధాలను మళ్లీ వెలిగించే, వాటిని పంచుకున్న సమయంతో మరింత లోతుగా మలచుకునే అరుదైన అవకాశం నాకు లభించింది. ఈసారి, నేను పాల్గొనేవాడిని కాదు, పరిశీలకుడిని – ఎందుకు, ఎలా అందరూ సంవత్సరాల తరువాత ఈ స్థలానికి మళ్లీ చేరుకున్నారో పదాలతో నమోదు చేసేవాడిని. కళాకారులు తరచుగా గ్రూప్ షోలు, ఫోన్ కాల్స్ ద్వారా పరస్పరం టచ్‌లో ఉన్నప్పటికీ, ఈ వర్క్‌షాప్ మాత్రం భిన్నంగా ఉంది. ఇది కేవలం సంభాషణలు లేదా డిజిటల్ పరిచయాలకన్నా ఎక్కువ – భౌతిక సాన్నిధ్యం, నిజమైన సమిష్టి అనుభవం చోటుచేసుకున్న సందర్భం.

అలా జన్మించింది ‘కలయిక’- కళతో, ఐక్యతతో నేసిన ఒక పేరు. పదమూడు మంది కళాకారులు, తమ తమ జీవిత అనుభవాల జాలాలను మోసుకొని, ఒకే లయలో సృజనాత్మక శక్తిని పంచుకోవడానికి ఇక్కడ చేరుకున్నారు. అడవి తోటల మధ్య, చెట్ల చాయల మధ్య, విశాఖలో కళాగ్రామం ఒక స్థలంగా మాత్రమే కాకుండా, శరీరం మరియు ఆత్మలో ఒక ఇంటిగా మారింది.

వర్క్‌షాప్‌ను 2025 సెప్టెంబర్ 27న కళాగ్రామంలో ప్రఖ్యాత చిత్రకారుడు & ప్రొఫెసర్ వి. రమేశ్, రిటైర్డ్ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ బి. మహేశ్వరదాస్, అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ శిష్ట్లా శ్రీనివాస్, మరియు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఫైన్ ఆర్ట్స్ విభాగాధిపతి అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ డి. సింహాచలం ప్రారంభించారు. ఈ వేడుకలో అద్దేపల్లి తిరుపతి రావు, కస్తూరి అప్పలనాయుడు, చాగంటి దుర్గాప్రసాద్, దీపికా గౌతమ్, కనక దుర్గేశ్వరరావు, కొత్తూరు లక్ష్మణరావు, కునతరాజు మృదుల, వనపల్లి నరసింహరావు, మణ్యాల రామకృష్ణ, సబ్బవరపు వెంకటేశ్వరరావు, సనివాడ లక్ష్మణ్ కుమార్, స్వర్ణలత మహాపాత్రా, వాంగ్డి షెర్పా పాల్గొన్నారు. వీరు ఆంధ్రప్రదేశ్, ఢిల్లీ, డార్జిలింగ్ ప్రాంతాల నుండి వచ్చారు. కొందరు ఉపాధ్యాయులు, కొందరు ప్రాక్టీసింగ్ ఆర్టిస్టులు, మరికొందరు ఫ్రీలాన్సర్లు.

‘కలయిక’ వెనుక ఉన్న ఆలోచన ఒక్కటి – ఐదు రోజుల వర్క్‌షాప్‌లో కళాకారులు ఒకచోట కలుసుకోవడం, పరస్పరం మట్లాడుకోవడం, ఆలోచనలు పంచుకోవడం, అలాగే సృజనాత్మకతకు కావాల్సిన సమయం, స్వేచ్ఛ కలిగించుకోవడం. నేటి వేగవంతమైన ప్రపంచంలో కళాకారులు తరచూ చెల్లాచెదురైపోతారు – కొందరు స్టూడియో ప్రాక్టీస్ నుండి దూరమవుతారు, మరికొందరు సాంస్కృతిక పరిచయం కోసం, లేదా ఒక బంధం కోసం తపిస్తారు. కళాగ్రామం అలాంటి అరుదైన ఆశ్రయంగా నిలిచింది.

ప్రతి కళాకారుని కృషి వేర్వేరు ప్రయాణాలను ప్రతిబింబించింది. సమాజపు గీతలను ఎగతాళి చేయడం నుండి నాజూకుతనాన్ని, సహనాన్ని అన్వేషించడం వరకు; వారసత్వ నిర్మాణాలను, సంప్రదాయ హస్తకళలను ప్రేరణగా తీసుకోవడం వరకు. కే. లక్ష్మణరావు గారి ఏనుగులు, కోతుల రూపకాల నుండి ఎస్. లక్ష్మణ్ గారి నశ్వరతపై ధ్యానాలు, దుర్గాప్రసాద్ గారి భారతీయ-పాశ్చాత్య మేళవింపు వరకు వైవిధ్యం విస్తరించింది. కునతరాజు మృదుల గారి కళాకృతులు సామాజిక ప్రమాణాలను ప్రశ్నించగా, కనక దుర్గేశ్వరరావు, దీపికా గౌతమ్ విజ్ఞానగరం రాజసభ భవన శిల్పాన్ని, ఇస్లామిక్ కళా ప్రతిధ్వనులను తమ కృతుల్లో ప్రతిబింబించారు.

శిల్పకారులు ఈ వేదికను మరింత సుసంపన్నం చేశారు. తిరుపతి రావు గారి మసకబారిన మానవ రూపాలు, నరసింహరావు గారి వస్త్రాల మాదిరి చెక్కిన ఉపశిల్పాలు, రామకృష్ణ గారి గీతాత్మక హై-రిలీఫ్స్, వెంకటేశ్వరరావు గారి కొండపల్లి బొమ్మల ప్రేరణతో చేసిన శిల్పాలు. స్వర్ణలత మహాపాత్రా ఒడిశా పటచిత్ర కళాకళను జోడించగా, వాంగ్డి షెర్పా శిల్పం, ప్రదర్శన మధ్య సరిహద్దులను కదలికలతో, పరస్పర అనుభవాలతో చెదరగొట్టారు.

కలయిక కళాగ్రామంలో ఆవిష్కృతం కావడం వలన, అది కేవలం వర్క్‌షాప్ మాత్రమే కాదు. కళాకారులు పరస్పరం నవ్వులు, ఆలోచనలు, సాంకేతికతలను పంచుకున్నారు. ప్రజెంటేషన్లు, చర్చలు, పంచుకున్న భోజనాలు- ఇవన్నీ ఒక సమాజ భావనను పెంపొందించాయి. విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు, స్థానిక సందర్శకులు కూడా ఈ సంభాషణల జాలంలో మిళితమయ్యారు.

చివరికి, కలయిక కళ యొక్క అసలు శక్తిని మరోసారి నిరూపించింది. అది కలుపుతుంది, ప్రేరేపిస్తుంది, చిరస్థాయిగా నిలిచే జ్ఞాపకాలను సృష్టిస్తుంది. వేగంగా, చెల్లాచెదురుగా పరిగెత్తే ఈ లోకంలో, కళ, జ్ఞాపకం, సాన్నిధ్యం ద్వారా కలిసిరావడం మన సృజనాత్మక ప్రయాణాలను, జీవితాలను మళ్లీ మలుస్తుందనే సత్యాన్ని గుర్తు చేసింది.

–పెద్దింటి శ్రీకావ్య